Nh?ng th?o lu?n, tranh c�i xung quanh nh?ng ?u ?i?m v� nh??c ?i?m c?a WiMAX, WLAN v� 3G c�ng v?i s? t?ng l�n v? s? l??ng c�c nh� cung c?p thi?t b? di ??ng c?ng nh? c�c nh� khai th�c vi?n th�ng ?� t?o ?i?u ki?n thu?n l?i cho c�c c�ng ngh? n�y c�ng ph�t tri?n v� thu h�t nhi?u s? quan t�m c?a c? kh�ch h�ng v� c�c nh� kinh doanh.
B�i vi?t n�y ph�n t�ch c? s? c?nh tranh v� s? ph�t tri?n c?a ba c�ng ngh? WiMAX, WLAN v� 3G t? nhi?u kh�a c?nh, nh? chu?n k? thu?t li�n quan, hi?n tr?ng v� xu h??ng trong t??ng lai c?ng nh? ??nh h??ng c?a th? tr??ng... N�i m?t c�ch kh�c, ba c�ng ngh? n�y c� th? ph?i h?p, c�ng l�m vi?c t??ng t�c v?i nhau trong khi v?n mang t�nh c?nh tranh v?i nhau.
I. KH�A C?NH K? THU?TA. WiMAXWiMAX (World Interoperability for Microwave Access) l� m?t k? thu?t cho ph�p ?ng d?ng ?? truy nh?p cho m?t khu v?c ?� th? r?ng l?n. V�ng ph? c?a WiMAX c� ???ng k�nh trung b�nh t? 30 ??n 50 km, r� r�ng l?n h?n h?n so v?i v�ng ph? c?a c�c m?ng truy nh?p v� tuy?n hi?n t?i. N� c� th? cung c?p t?c ?? truy?n d? li?u t?c ?? cao l�n t?i 100 Mbps v?i ?? r?ng b?ng t?n l� 20 MHz. C�c th�ng s? k? thu?t c?a WiMAX ???c ti�u chu?n h�a trong chu?n IEEE 802.16e v� m?t s? chu?n ti?p theo n�.
T�y thu?c v�o t?n s? s�ng mang kh�c nhau m� c� 3 ki?u c�ng ngh? ? l?p v?t l� ???c ??nh ngh?a cho chu?n 802.16d: ??n s�ng mang (Single Carrier - SC), Gh�p k�nh ph�n chia theo t?n s? tr?c giao (OFDM 256 ?i?m) v� ?a truy nh?p ph�n chia theo t?n s? tr?c giao (OFDMA 2048 ?i?m). ?i?u ch? ??n s�ng mang SC ???c �p d?ng ch? y?u ? h? th?ng Truy nh?p kh�ng d�y c? ??nh FWA (Fixed Wireless Access) ? t?n s? t? 10GHz ??n 66GHz, trong khi ?i?u ch? OFDMA (Orthogonal Frequency Division Multiple Access) ???c s? d?ng cho h? th?ng FWA ? t?n s? 2GHz ??n 11GHz.
Chu?n 802.16e ???c thi?t k? ?? h? tr? t�nh di ??ng ??u cu?i v� hi?n t?i n� h??ng v�o ph?c v? c�c ??u cu?i v?i t?c ?? di d?ng l�n ??n 120 km/gi?. V?i s? t?ng l�n v? t?c ?? trong di chuy?n c?a c�c ??u cu?i, hi?u n?ng c?a h? th?ng s? b? gi?m s�t do hi?u ?ng d?ch t?n Doppler l� l?n. ?�ch h??ng t?i c?a chu?n 802.16e l� ??t t?c ?? bit 70Mbps. V?i ?? r?ng b?ng t?n c?a s�ng mang l� 20 MHz v� ?i?u ch? 64 QAM ???c s? d?ng, th� t?c ?? bit ?� ho�n to�n c� th? ??t ???c, nh?ng khi ?� v�ng ph? s�ng trung b�nh s? nh? h?n t??ng ??i so v?i vi?c s? d?ng ?i?u ch? QPSK. V?i h? th?ng s? d?ng chu?n 802.16e th� t?c ?? ??u cu?i, t?c ?? truy?n d? li?u v� b�n k�nh v�ng ph? s�ng lu�n c� s? th?a hi?p, r�ng bu?c l?n nhau.
OFDM v� OFDMA l� c�c k? thu?t mang t�nh c?t l�i trong chu?n 802.16d, v� ch�ng c?ng l� c�ng ngh? mang t�nh ch�a kh�a ?? nghi�n c?u, ph�t tri?n cho B3G (Beyond 3G). OFDM l� m?t c�ng ngh? ?i?u ch? ?a s�ng mang ?� ???c �p d?ng trong c�ng ngh? ???ng d�y thu� bao s? b?t ??i x?ng ADSL v� c�ng ngh? m?ng c?c b? v� tuy?n WLAN. C�c nh� nghi�n c?u ?� v� ?ang th?o lu?n xung quanh c�c ?ng d?ng c?a OFDM cho c�c c�ng ngh? trong l?nh v?c th�ng tin di ??ng. OFDM ???c bi?t ??n nh? l� m?t c�ng ngh? c� hi?u qu? s? d?ng t?n s? cao v� kh? n?ng ch?ng l?i ?nh h??ng nhi?u ?a ???ng, nhi?u fading c?ng nh? nhi?u b?ng h?p l� r?t t?t.
OFDMA l� m?t ki?u c?a OFDM ?a truy nh?p ???c s? d?ng trong chi?u l�n (uplink). M?i ng??i d�ng ???c ??nh v? b?i c�c s�ng mang con kh�c nhau v� v� th? d? d�ng ph�n bi?t b?i c�c s�ng mang con v� ch�ng tr?c giao v?i nhau. OFDMA cho ph�p m?t ng??i d�ng truy?n tr�n m?t ph?n c?a to�n b? s�ng mang con ?? gi?m c�ng su?t ph�t.
WiMAX nh? l� m?t m?ng truy nh?p MAN v� tuy?n, n� s? d?ng nhi?u c�ng ngh? ti�n ti?n ?? th�ch ?ng v?i c�c ?i?u ki?n truy?n d?n kh�ng c� t?m nh�n th?ng NLOS (None Line Of Sight) v� t?m nh�n b? che khu?t OLOS (Obstruct Line Of Sight). WiMAX c� th? l� ?i?m k?t n?i trung chuy?n cho c�c Hot spot trong WLAN v� Internet; v� n� c?ng c� th? l� m?t gi?i ph�p ?? m? r?ng cho c�c m?ng PSTN (E1, T1), xDSL hay Cable Modem. N� c� th? l� s? thay th? cho c�c m?ng truy nh?p b?ng r?ng kh�ng d�y. Trong ng? c?nh n�y, WiMAX gi?i quy?t c�c v?n ?? ? cung ?o?n truy nh?p cu?i c�ng LMA (Last Mile Access).
B. WLANWLAN l� m?t c�ng ngh? truy nh?p kh�ng d�y c?c b? ph? bi?n nh?t hi?n nay ?ang ???c ?ng d?ng cho truy nh?p Internet. Hi?n t?i v?i c�c chu?n 802.11a, 802.11b, 802.11i, 802.11g? ?� ch? ra r� c�c th? t?c l�m vi?c ? l?p MAC (Medium Access Control) v� l?p v?t l�.
Giao th?c ?ang ???c s? d?ng trong l?p MAC c?a WLAN l� CSMA/CA (Carrier Sense Multiple Access/ Collision Avoidance). CSMA/CA r?t th�ch h?p cho c�c d?ch v? nh? d?ch v? g�i, n� c� th? cho ph�p truy?n d? li?u v?i t?c ?? l?n v� th?i gian ?�p ?ng ng?n. C�c th�ng s? k? thu?t c?a c�c chu?n 802.11 cho l?p v?t l� ???c mi�u t? nh? trong B?ng 1.
B?ng 1- M?t s? chu?n c?a WLAN
Chu?n | T?n s? s? d?ng | T?c ?? | Ki?u ?i?u ch? | B�n k�nh |
802.11 | 2.4GHz | 2Mbps | FHSS | 100m |
802.11a | 5GHz | 54Mbps | OFDM | 80m |
802.11b | 2.4GHz | 11Mbps | DSSS | 100m |
802.11g | 2.4GHz | 54Mbps | DSSS-OFDM | 100m |
C. 3G??c ?i?m ch�nh c?a c�ng ngh? 3G ?� l� kh? n?ng cung c?p c�c d?ch v? multimedia di ??ng. N� h? tr? t?c ?? truy?n d? li?u l?n nh?t l� 144 kbps trong m�i tr??ng c� t�nh di ??ng cao v� 384kbps trong m�i tr??ng c� t�nh di ??ng th?p v� l�n t?i 2Mbps trong m�i tr??ng t?nh. C� 3 lo?i c�ng ngh? �p d?ng cho 3G ph? bi?n hi?n nay: UMTS (WCDMA), CDMA2000 v� TD-SCDMA.
II. V? S? PH�T TRI?NA. WiMAX:802.16e cho WiMAX ???c x�y d?ng v� ph�t h�nh v�o cu?i n?m 2005. N� c� th? h? tr? c�c d?ch v? di ??ng v� c� th? cung c?p v�ng ph? s�ng r?t l?n qua nhi?u tr?m g?c nh? m?ng GSM. Khi 802.16e ???c th??ng m?i h�a, WiMAX ?� tr? th�nh m?t c�ng ngh? nhi?u h?a h?n cho vi?c m? r?ng ch?c n?ng c?a n� t? FWA ??n MWA (Mobile Wideband Access).
??n nay c� h?n 140 t? ch?c th�nh vi�n tham gia v�o WiMAX forum, bao g?m c? c�c nh� s?n xu?t CMOS, c�c nh� s?n xu?t thi?t b? v� khai th�c vi?n th�ng, nh? Alcatel, Nortel, Motorola, Huawei? Th�m v�o c�c nh� cung c?p d?ch v?, WiMAX forum c� s? th�nh vi�n l�n t?i tr�n 150. ?i?u ?� cho th?y WiMAX ?� v� ?ang tr? th�nh m?t c�ng ngh? ???c r?t nhi?u nh� nghi�n c?u, nhi?u c�ng ty quan t�m.
B. WLANC�c c�ng ngh? WLAN ?ang ti?p t?c ???c nghi�n c?u v� ph�t tri?n nh?m an to�n h?n, b?ng th�ng l?n h?n v� c�c giao th?c th?i gian th?c h? tr? t�nh th?i gian th?c t?t h?n. 802.11n ?� ???c h�nh th�nh b?i IEEE, n� h??ng t?i m?t chu?n ho�n to�n m?i v� c� th? h? tr? cung c?p t?c ?? truy?n d? li?u l�n t?i 100 Mbps cho WLAN m� kh�ng g?p v?n ?? t??ng th�ch n�o v?i c�c c�ng ngh? hi?n t?i.
Ph�t h�nh b?o m?t 802.11x cho WLAN ?� ???c th�ng qua, nh?ng t�nh an to�n c?a n� v?n c�n l� m?t d?u h?i l?n. V� v?n t?n t?i nh??c ?i?m ?� m� ?� l�m c?n tr? s? ph�t tri?n c�c ?ng d?ng c?a WLAN. Hi?n nay, IEEE ?� ??a ra chu?n 802.11i ?? c?i ti?n c�c v?n ?? v? an ninh, b?o m?t cho 802.11x, nh?ng n� v?n c?n th?i gian ?? c� th? tr? n�n ho�n thi?n tr??c khi ???c ?ng d?ng cho c�c s?n ph?m th??ng m?i.
Hi?n t?i, c�c nh� khai th�c v? c�c m?ng kh�ng d�y ?ang ch? ch� t�m nhi?u v�o c�c m?ng di ??ng nh? n�ng c?p GSM, hay ph�t tri?n 3G v� v� th? t??ng lai cho WLAN ?ang kh�ng th?c s? r� r�ng. Ngo�i ra, WLAN ?ang ??i m?t v?i s? ra ??i c?a WiMAX c� c�ng ??c ?i?m v? truy nh?p v� tuy?n t?c ?? cao, nh?ng h? tr? t�nh di ??ng ??u cu?i v� c� b�n k�nh v�ng ph? s�ng l� r?ng h?n.
??i v?i c�c nh� khai th�c m?ng, c�c ?ng d?ng v?i t�nh ?a d?ng v? d?ch v? v� ch?t l??ng cao ?ang l� xu h??ng trong qu� tr�nh ph�t tri?n c?a h?, ?i?u ?� ph?n n�o t?o ra c�c y?u t? thu?n l?i cho th??ng m?i h�a WLAN. H?n n?a, c�c nh� khai th�c trong n??c hi?n nay ?ang l�n k? ho?ch ?? cung c?p c�c d?ch v? truy?n s? li?u kh�ng d�y t?ng b??c, WLAN v?i ?u ?i?m t?c ?? r?t ph� h?p cho nh?ng ?ng d?ng ?�.
C. 3G3G (Third Generation) l� c�ng ngh? cho ph�p c�c nh� khai th�c di ??ng cung c?p c�c d?ch v? ?a d?ng v?i t?c ?? truy?n d? li?u cao. 3G ?� ???c tri?n khai v� ph�t tri?n t?i nhi?u n??c tr�n th? gi?i v� ?ang l� c�ng ngh? chi?m th? ph?n l?n trong l?nh v?c th�ng tin di ??ng t?i nhi?u qu?c gia. Nh?ng kinh nghi?m trong th??ng m?i h�a, tri?n khai v� khai th�c m?ng 3G c?a c�c nh� khai th�c ? Nh?t B?n v� H�n Qu?c - l� nh?ng ng??i m? ???ng cho 3G tr�n th? gi?i- th?c s? c� �ch cho c�c nh� khai th�c th�ng tin di d?ng c?a Vi?t Nam ?ang h??ng t?i vi?c tri?n khai v� ho�n thi?n m?ng di ??ng 3G.
III. S? C?NH TRANH V� PH?I H?PWLAN l� m?t m?ng truy nh?p c?c b? kh�ng d�y v?i vi?c truy?n t�n hi?u trong ph?m vi b�n k�nh ch? v�i tr?m m�t. M?c ?�ch c?a WLAN l� ?? gi�p c�c thi?t b? c?m tay nh? ?i?n tho?i, m�y t�nh x�ch tay, thi?t b? PDA? c� th? truy nh?p Internet trong ph?m vi m?t c�ng ty, hay m?t t�a nh� d? d�ng.
3G l� m?t m?ng di?n r?ng, c� th? bao ph? c? m?t v�ng r?ng l?n v?i c�c t�nh n?ng ??y ?? c?a m?ng di ??ng t? b�o, nh? tho?i, nh?n tin, d?ch v? truy?n s? li?u di d?ng? v� n� t??ng th�ch v?i m?ng vi?n th�ng c? ??nh. N� cung c?p kh? n?ng di ??ng cao cho c�c thi?t b? ??u cu?i c?a kh�ch h�ng v� c� th? n�i m?ng 3G c� kh? n?ng cung c?p ?m?i l�c, m?i n?i?.
H�nh 1: C�c c�ng ngh? kh�ng d�y
WiMAX l� m?t c�ng ngh? truy nh?p ?� th?, n� kh�ng ch? cung c?p gi?i ph�p truy nh?p kh�ng d�y m� c�n c� th? d�ng nh? m?t ph?n ?? m? r?ng cho m?ng truy nh?p h?u tuy?n hi?n nay. Nh? ??c ?i?m n�y m� m?ng truy nh?p cho nh?ng khu v?c xa hay khu v?c n�ng th�n ???c th?c hi?n v� tri?n khai d? d�ng h?n. Ch�nh ph? v� c�c c�ng ty c� th? ??t ???c vi?c truy nh?p di ??ng t?i Internet nh? vi?c th?c hi?n tri?n khai c�c tr?m g?c WiMAX.
Sau b??c ??u th? nghi?m th�nh c�ng t?i L�o Cai, ba ??i t�c l� T?p ?o�n Intel, C? quan ph�t tri?n qu?c t? M? (USAID) v� VDC (VNPT) ?� ph?i h?p tri?n khai th? nghi?m ??a d?ch v? c�ng ngh? Wimax t?i x� T? Van, huy?n Sapa, t?nh L�o Cai. K?t qu? thu ???c cho th?y WiMAX l� m?t c�ng ngh? ho�n to�n c� th? ??a v�o tri?n khai cung c?p v� khai th�c d?ch v? m?t c�ch r?ng r�i v� ho�n to�n ph� h?p cho ph�t tri?n ph?n m?ng truy nh?p trong t??ng lai g?n. H�nh 1 ch? ra b�n k�nh v�ng ph? s�ng v� ??c ?i?m v? t?c ?? c?a c�c c�ng ngh? kh�ng d�y.
A. T? g�c nh�n v? c?nh tranh gi?a c�c c�ng ngh?:WLAN v� 3G: WLAN c� th? cung c?p c�c d?ch v? g�i v� tuy?n b?ng th�ng r?ng v� n� ???c s? d?ng ch? y?u cho c�c k?t n?i ? m�i tr??ng trong nh� (indoor) hay cho ?i?m n�ng (hotspot). S? ti?n h�a c?a WLAN c� th? s? h??ng t?i c�c gi?i ph�p cho VoIP. Gi?ng nh? 3G, ph?n l?n c�c d?ch v? g�i c?a n� ???c ?ng d?ng cho m�i tr??ng c� t�nh di ??ng th?p indoor, trong khi v?i c�c m�i tr??ng c� t�nh di ??ng cao th� d?ch v? cung c?p khi ?� ch? y?u ch? l� tho?i. V� th? v?n c�n s? c?nh tranh v? c�c d?ch v? g�i gi?a WLAN v� 3G trong m�i tr??ng indoor.
WiMAX v� 3G: WiMAX h??ng t?i vi?c cung c?p v�ng ph? s�ng cho m?ng MAN v� tuy?n, v� th? ??i th? c?nh tranh ch�nh c?a n� l� m?ng MAN s? d?ng c�p quang. Tuy nhi�n, v?i chu?n 802.16e cho WiMAX h? tr? t�nh di ??ng t?t, nh� khai th�c vi?n th�ng c� th? h??ng t?i vi?c s? d?ng WiMAX ?? c?u tr�c n�n m?t m?ng di ??ng m?i ?? c?nh tranh v?i c�c m?ng 3G hi?n nay. Ch�nh ?i?u n�y l� m?i ?e d?a cho c�c m?ng 3G trong t??ng lai.
WLAN v� WiMAX: c? WLAN v� WiMAX ??u c� ?u ?i?m trong vi?c cung c?p c�c d?ch v? g�i t?c ?? cao. Tuy nhi�n v� v�ng ph? c?a ch�ng l� kh�c nhau, v� th? lu�n t?n t?i s? c?nh tranh gi?a hai c�ng ngh? n�y.
B. T? g�c nh�n v? s? h?p t�c:WLAN v� 3G: WLAN l� m?t c�ng ngh? r?t t?t ?? cung c?p c�c d?ch v? kh�ng d�y indoor, nh?ng v�ng ph? c?a n� l� c� gi?i h?n v� kh�ng th? h? tr? t�nh di ??ng v� d?ch v? tho?i. 3G c� th? cung c?p c�c d?ch v? tho?i kh�ng d�y v� d?ch v? g�i kh�ng d�y v?i v�ng ph? t?t h?n nhi?u v� h? tr? di ??ng ??u cu?i t?t h?n nhi?u so v?i WLAN. Tuy nhi�n, t?c ?? truy?n d? li?u th?p l� m?t ?i?m y?u c?a c�c m?ng 3G hi?n nay. V?i vi?c xem x�t v? m? r?ng 3G trong t??ng lai, th� WLAN c� th? l� m?t ph??ng th?c truy nh?p h? tr? b? sung v� n� ph?c v? ? cung ?o?n truy nh�p indoor ?? h? tr? truy nh?p cho m?ng 3G trong c�c t�a nh�, ???ng h?m t?t h?n v?i t?c ?? d? li?u cao h?n.
WiMAX v� 3G: WiMAX r?t n?i ti?ng v?i vi?c truy?n th�ng v?i kho?ng c�ch xa v� dung l??ng l?n. V� th? n� c� th? s? d?ng ?? h? tr? cho m?ng MAN h?u tuy?n ? nh?ng khu v?c m� c�p quang kh�ng th? k�o ??n ho?c kh� kh?n trong vi?c tri?n khai c�p quang. 3G ch?p nh?n k? ho?ch k?t n?i gi?a c�p quang v� truy nh?p kh�ng d�y. ??i v?i nh?ng v�ng m� kh�ng c� c�p quang hay kh�ng c� nhu c?u c�c tr?m g?c, WiMAX th?c s? ph� h?p ?? cung c?p vi?c k?t n?i cho c�c tr?m g?c 3G.
WLAN v� WiMAX: c? WLAN v� WiMAX ??u r?t ph� h?p trong vi?c cung c?p c�c d?ch v? g�i v� tuy?n t?c ?? cao. Tuy nhi�n, v�ng ph? c?a ch�ng l� kh�c nhau. ?i?u n�y cho ph�p s? ph?i h?p gi?a hai c�ng ngh? v� tuy?n n�y. WLAN ???c d�ng ? cung ?o?n cu?i c?a ph?n m?ng truy nh?p v� WiMAX ???c d�ng cho nh?ng cung ?o?n truy nh?p xa h?n.
K?T LU?NWiMAX, WLAN v� 3G, c? 3 c�ng ngh? n�y s? c�ng chia s? th? tr??ng v� chia s? nhi?m v? truy nh?p v� tuy?n trong t??ng lai g?n. Trong c�c c�ng ngh? ?�, d?a tr�n l??ng ti?n m� c�c nh� khai th�c vi?n th�ng v� c�c nh� cung c?p thi?t b? vi?n th�ng ?� ??u t? cho 3G, c� th? n�i 3G ?ang l� c�ng ngh? ch? l?c. M?t kh�c, 3G ?� ???c tri?n khai th�nh c�ng ? nhi?u qu?c gia ti�n ti?n, ?i?u ?� c?ng cho th?y s?c m?nh c?a c�ng ngh? 3G hi?n nay.
Tr? th�nh m?t c�ng ngh? h? tr? cho 3G, WLAN s? gi�p cho vi?c truy nh?p 3G tr? n�n hi?u qu? h?n, n� cung c?p gi?i ph�p truy nh?p g�i b?ng r?ng cho c? khu v?c indoor v� hot-spot. WiMAX l� m?t c�ng ngh? truy nh?p kh�ng d�y m?i d�nh cho m?ng ?� th? v?i nhi?u ?u ?i?m, ?� l� t�nh m?m d?o, hi?u qu? cao, gi� th�nh th?p v� t?c ?? cao? N� c� th? h? tr?, k?t h?p c�ng 3G trong tri?n khai cho c�c khu v?c r?ng c?ng nh? k?t h?p v?i c�ng ngh? ???ng d�y thu� bao s? xDSL ?? n�ng cao hi?u qu? cho m?ng truy nh?p hi?n nay.
V?i WiMAX, l� m?t c�ng ngh? ra ??i sau, tuy nhi�n n� ?ang thu h�t ???c s? quan t�m nhi?u nh?t c?a c�c nh� cung c?p thi?t b? c?ng nh? c�c nh� khai th�c vi?n th�ng. D? b�o, trong n?m nay 2008, WiMAX s? ???c tri?n khai r?ng r�i ? nhi?u qu?c gia tr�n th? gi?i. WiMAX s? ph�t tri?n v� c� th? l� c�ng ngh? ???c l?a ch?n cho c�c m?ng v� tuy?n trong t??ng lai v� n� c?ng ho�n to�n c� th? c?nh tranh hi?u qu? v?i c�ng ngh? 3G.
V?i ba c�ng ngh? n�y, c� c? s? h? tr? v� c?nh tranh trong s? ph�t tri?n v� chi?m th? tr??ng c?a ch�ng. Tuy nhi�n, c� th? n�i r?ng c? ba c�ng ngh? ?� lu�n c� s? h? tr? v� b? sung cho nhau trong s? ph�t tri?n c?a ch�ng ?? t?o n�n m?t m?ng vi?n th�ng kh�ng d�y ho�n ch?nh h?n, hi?u qu? h?n gi�p cho ch�ng ta c� ???c m?t m?ng di ??ng ho�n ch?nh h?n, t?c ?? cao h?n v� ch?t l??ng h?n trong t??ng lai.
(KS. L� S? ??t - ThS. Nguy?n V?n ?�t)
